ପୌରାଣିକ ରହସ୍ୟ: କାହିଁକି ଦୁଇଫାଳ ସାପର ଜିଭ?
ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରତିଟି ସୃଷ୍ଟି ପଛରେ କିଛି ନା କିଛି ରହସ୍ୟ ଲୁଚି ରହିଥାଏ। ବିଜ୍ଞାନ କୁହେ, ସାପର ଦୁଇଫାଳିଆ ଜିଭ ତାକୁ ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ଶିକାରର ଗନ୍ଧ ବାରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ମାତ୍ର ମହର୍ଷି ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ରଚିତ ‘ମହାଭାରତ’ର ଆଦି ପର୍ବରେ ଏହାକୁ ନେଇ ଏକ ଅତି ଚମତ୍କାର ପୌରାଣିକ ଗାଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି। କେମିତି ଓ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଜିଭ ଦୁଇଫାଳ ହେଲା, ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ସେହି ରୋଚକ କାହାଣୀ।
କଦ୍ରୁ-ବିନତାଙ୍କ ଶର୍ତ୍ତ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଛଳନା
କଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କ ଦୁଇ ପତ୍ନୀ କଦ୍ରୁ ଓ ବିନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥରେ ଏକ ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣର ଅଶ୍ୱ (ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା)କୁ ନେଇ ଯୁକ୍ତିତର୍କ ହୋଇଥିଲା। କଦ୍ରୁ କହିଲେ ଘୋଡ଼ାର ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ଟି କଳା, କିନ୍ତୁ ବିନତା ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧଳା ବୋଲି ଦାବି କଲେ। ଶର୍ତ୍ତ ରହିଲା, ଯିଏ ହାରିବ ସେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ଦାସୀ ହେବ। କଦ୍ରୁ ନିଜ ନାଗ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ାର ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ରେ ଗୁଡ଼େଇ ହୋଇ ରହିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ଯାହାଫଳରେ ତାହା କଳା ଦେଖାଗଲା। ବିନତା ଛଳନାର ଶିକାର ହୋଇ ହାରିଗଲେ ଓ ଦାସୀ ପାଲଟିଗଲେ।
ଅମୃତ କଳସ ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପରାକ୍ରମ
ମାତା ବିନତାଙ୍କୁ ଦାସତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପକ୍ଷୀରାଜ ଗରୁଡ଼ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅମୃତ କଳସ ଚୋରି କରି ଆଣିଥିଲେ। ନାଗମାନଙ୍କ ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ, ଗରୁଡ଼ ସେହି ଅମୃତ କଳସକୁ ଏକ ‘କୁଶ’ (ଧାରୁଆ ଘାସ) ଶେଯ ଉପରେ ରଖିଦେଲେ। ସାପମାନେ ଅମୃତ ପାନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଇଥିବା ସମୟରେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର କୌଶଳ କରି ସେଠାରୁ ଅମୃତ କଳସକୁ ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଗଲେ।
କୁଶ ଘାସ ଓ ଜିଭର ଦୁଇଫାଳ
ନାଗମାନେ ଫେରିବା ପରେ କଳସ ନପାଇ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଭାବିଲେ କୁଶ ଘାସ ଉପରେ କିଛି ଅମୃତର ଅଂଶ ଲାଗିଥିବ। ସେହି ଲୋଭରେ ସେମାନେ ଧାରୁଆ କୁଶ ଘାସକୁ ଚାଟିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କୁଶ ଘାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାରୁଆ ହୋଇଥିବାରୁ ତାହା ସାପମାନଙ୍କ କୋମଳ ଜିଭକୁ ମଝିରୁ ଚିରି ଦେଇଥିଲା। ସେହିଦିନଠାରୁ ସମସ୍ତ ସର୍ପ ଜାତିର ଜିଭ ଦୁଇଫାଳ ହୋଇଗଲା ବୋଲି ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଜାଣିବା କଥା:
କୁଶର ପବିତ୍ରତା: ଅମୃତ କଳସ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଥିବାରୁ କୁଶ ଘାସକୁ ଆଜି ବି ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ: ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ମତ ଭାବେ ସାପର ଜିଭକୁ ‘Forks’ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ତ୍ରିମାତ୍ରିକ (3D) ଗନ୍ଧ ବାରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
